قسم پنجم در تركيب قضايا 1 - استقراء 2 - تمثيل 3 - قياس فايده عمده و مهم مبحث تصديقات ، تنها در تركيب قضايا است و اينكه آنها را چگونه با هم تركيب نماييم تا حكم مجهولى از آن استنتاج شود اين قضاياى مركب را حجت مينامند « 1 » تركيب قضايا بر 3 قسم است 1 - تركيب قضاياى جزئى فراوان با يك ديگر ، تا براى تمامى آنها يك حكم كلى اثبات شود . اين قسم را استقراء گويند . 2 - تركيب يك قضيه جزئى با قضيه جزئى ديگر تا حكم دومى براى موضوع اولى نيز اثبات شود . اين قسم را تمثيل نامند . 3 - تركيب يك قضيه جزئى با قضيه كلى ديگر تا حكم قضيه كلى براى جزئى مندرج در تحت آن نيز ثابت شود و اين قسم را قياس خوانند « 2 » . استقراء 1 - استقراء از قضاياى جزئى فراوانى كه از جستجو و نگرش در احوال جزئيات فراوان بدست آمده ، تركيب مىيابد تا حكم كلى آنها اثبات شود . به بيان ديگر ، استقراء حجتى است كه در آن از حكم جزئيات بر حكم كلى آنها استدلال شود . تعريف صحيح استقرا همين بود كه گفته شد نه آنچه را كه محقق در تجريد و شيخ و كاتبى و سبزوارى بلكه مشهور علماء گفته‌اند . اينان مىگويند : استقراء عبارت است از حكم بر يك كلى بخاطر ثبوت آن در

--> ( 1 ) - حجت به معنى غلبه است و اين قضاياى تركيب شده را از آنجهت كه در مقام استدلال موجب غلبه بر خصم مىشود ، حجت ناميده‌اند . ( 2 ) - مراد از جزئى در اين باب جزئى اضافى است چنان كه خواهد آمد .